Nie ma jednego ogólnopolskiego terminu wymiany pieca. Data zależy od województwa, rodzaju urządzenia i lokalnej uchwały antysmogowej. W wielu regionach piece bezklasowe, czyli tak zwane kopciuchy, powinny zostać już wycofane, a kotły 3. i 4. klasy najczęściej trzeba wymienić do 2027 albo 2028 roku.
Terminy wymiany pieców według województw
Uchwała antysmogowa określa, jakich kotłów, pieców i kominków można używać na terenie danego województwa. Przedstawione terminy wynikają z dostarczonych materiałów, ale przepisy lokalne mogą być zmieniane. Przed podjęciem inwestycji sprawdź aktualną uchwałę na stronie urzędu marszałkowskiego albo w swojej gminie.
| Województwo | Termin dla kopciuchów | Termin dla kotłów klasy 3 i 4 |
|---|---|---|
| Dolnośląskie | od 1 lipca 2024 r. zakaz urządzeń niespełniających wymagań klasy 3 | od 1 lipca 2028 r. |
| Kujawsko-pomorskie | od 1 stycznia 2024 r. zakaz | do 31 grudnia 2027 r. |
| Lubelskie | do 31 grudnia 2023 r. | do 31 grudnia 2026 r., a kotły klasy 5 do 2030 r. |
| Lubuskie | do 31 grudnia 2026 r. | do 31 grudnia 2026 r. dla urządzeń poniżej klasy 5 |
| Łódzkie | do 1 stycznia 2025 r. | do 31 grudnia 2027 r. |
| Małopolskie | do 30 kwietnia 2024 r., w Krakowie zakaz obowiązuje od 2019 r. | do 31 grudnia 2026 r. lub zgodnie z lokalnymi przepisami |
| Mazowieckie | do 31 grudnia 2022 r. | od 1 stycznia 2028 r. w określonych powiatach |
| Opolskie | do 31 grudnia 2029 r. | do 31 grudnia 2031 r. lub 2032 r., zależnie od wymagań |
| Podkarpackie | do 1 stycznia 2026 r. dla urządzeń użytkowanych do 5 lat | od 1 stycznia 2028 r. zakaz |
| Podlaskie | brak uchwały antysmogowej | brak uchwały antysmogowej |
| Pomorskie | od 1 września 2024 r. zakaz urządzeń poniżej klasy 3 lub bez tabliczki | od 1 września 2026 r. |
| Śląskie | do 1 stycznia 2026 r. dla kotłów użytkowanych do 5 lat | do 31 grudnia 2027 r. |
| Świętokrzyskie | terminy zależą od rodzaju instalacji | od 1 lipca 2024 r. zakaz użytkowania |
| Warmińsko-mazurskie | brak uchwały antysmogowej | brak uchwały antysmogowej |
| Wielkopolskie | do 1 stycznia 2024 r. | od 1 stycznia 2028 r. zakaz |
| Zachodniopomorskie | od 1 stycznia 2024 r. zakaz urządzeń poniżej klasy 5 | do 31 grudnia 2027 r. |
W części województw podane daty dotyczą całego regionu, a w innych tylko wybranych powiatów, typów urządzeń albo budynków. Przykładowo w województwie mazowieckim ograniczenia dotyczące kotłów klasy 3. i 4. od 2028 roku obejmują wskazane powiaty. Na Świętokrzyskiem znaczenie ma także możliwość podłączenia budynku do sieci gazowej lub ciepłowniczej.
Jakie piece podlegają wymianie?
Najpierw sprawdź tabliczkę znamionową kotła, dokumentację techniczną albo instrukcję urządzenia. Sam wiek pieca nie zawsze wystarcza do ustalenia obowiązku, ponieważ przepisy odnoszą się przede wszystkim do klasy emisji, rodzaju paliwa i wymagań określonych w uchwale.
Do urządzeń, których dotyczą ograniczenia, należą przede wszystkim:
- Kopciuchy – kotły bezklasowe, które nie mają potwierdzonej klasy emisji.
- Kotły klasy 1. i 2. – starsze urządzenia o niskiej efektywności i wyższej emisji.
- Kotły klasy 3. i 4. – w wielu województwach objęte terminem wymiany przypadającym w latach 2026–2028.
- Piece, kotły i kominki bez wymaganej tabliczki znamionowej lub niespełniające lokalnych wymagań uchwały.
Urządzenia klasy 5. oraz spełniające wymagania Ekoprojektu są obecnie najczęściej dopuszczone do użytkowania, ale także w ich przypadku trzeba sprawdzić przepisy konkretnego województwa. Klasy kotła nie można legalnie zmienić przez wymianę tabliczki znamionowej ani prostą przeróbkę urządzenia. Jeżeli kocioł nie spełnia wymagań, należy go wymienić albo zastosować rozwiązanie wyraźnie dopuszczone przez lokalne przepisy.
Co grozi za brak wymiany pieca?
Używanie urządzenia po terminie określonym w uchwale antysmogowej może zostać potraktowane jako wykroczenie. Kontrolę może przeprowadzić uprawniony pracownik gminy, straż miejska lub straż gminna, a w określonych sytuacjach także inne służby.
Za niedostosowanie instalacji mogą grozić:
- mandat do 500 zł,
- grzywna sądowa do 5000 zł,
- kontrola dokumentacji kotła i używanego paliwa,
- utrudnienia w uzyskaniu dotacji, jeśli urządzenie lub inwestycja nie spełnia warunków programu.
Uwaga: brak uchwały antysmogowej w województwie podlaskim lub warmińsko-mazurskim nie gwarantuje, że przepisy nie zostaną wprowadzone w przyszłości. Właściciel nieruchomości powinien śledzić komunikaty urzędu marszałkowskiego i gminy.
Co zrobić przed wymianą kotła?
Nie czekaj z przygotowaniami do ostatnich tygodni przed terminem. Wniosek o dotację, audyt energetyczny, wybór źródła ciepła i wykonanie instalacji mogą zająć kilka miesięcy. Zacznij od sprawdzenia tych informacji:
- Odczytaj tabliczkę znamionową – zapisz klasę kotła, rok produkcji, rodzaj paliwa i dane producenta.
- Sprawdź uchwałę antysmogową – skorzystaj ze strony urzędu marszałkowskiego lub zapytaj w urzędzie gminy, czy lokalne przepisy mają dodatkowe warunki.
- Porównaj dostępne źródła ciepła – uwzględnij możliwość podłączenia do sieci, stan instalacji i zapotrzebowanie budynku.
- Sprawdź programy wsparcia – pomoc może obejmować między innymi program „Czyste Powietrze”, „Ciepłe Mieszkanie” oraz dotacje gminne.
Wysokość dofinansowania zależy od programu, dochodu gospodarstwa domowego i zakresu inwestycji. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne warunki, wymagane dokumenty oraz to, czy wybrane urządzenie znajduje się na liście dopuszczonych produktów.
Czy trzeba wymienić piec klasy 3. lub 4.?
W większości województw tak, ale termin nie jest taki sam w całym kraju. Dla wielu regionów granicą jest 2027 albo 2028 rok, jednak tabela pokazuje także wcześniejsze zakazy i wyjątki. Ostateczna odpowiedź wynika z uchwały obowiązującej w miejscu położenia budynku, a nie z samej klasy kotła.
Najbezpieczniej ustalić klasę urządzenia, sprawdzić właściwy wiersz w tabeli, a następnie potwierdzić przepisy w gminie lub urzędzie marszałkowskim. Nie odkładaj wymiany do końca terminu, szczególnie gdy chcesz skorzystać z programu dotacyjnego.
Artykuł ma charakter informacyjny. Terminy wynikają z lokalnych uchwał antysmogowych, które mogą być zmieniane. Przed wymianą urządzenia sprawdź aktualne przepisy w urzędzie gminy lub na stronie właściwego urzędu marszałkowskiego.
