Farba ftalowa, nazywana także alkidową, to rozpuszczalnikowa emalia oparta na żywicy alkidowej i olejach. Tworzy trwałą, elastyczną powłokę odporną na wilgoć, deszcz oraz zmienne temperatury. Stosuje się ją przede wszystkim do malowania metalu, drewna i betonu wewnątrz oraz na zewnątrz budynków.
Czym jest farba ftalowa?
Określenia farba ftalowa i farba alkidowa dotyczą tego samego rodzaju wyrobu. Jego spoiwem jest żywica alkidowa, często określana również jako ftalowa. Oleje obecne w składzie wpływają na dobrą rozlewność, krycie, elastyczność oraz charakterystyczny połysk powłoki.
To farba rozpuszczalnikowa, a nie wodna. Do jej rozcieńczania stosuje się zwykle benzynę lakową, ksylen albo rozcieńczalnik wskazany przez producenta. Z tego powodu podczas malowania trzeba zapewnić wentylację i stosować się do zaleceń z karty technicznej. W przeciwieństwie do typowych farb akrylowych ftalowa emalia ma wyraźny zapach rozpuszczalnika i zwykle schnie dłużej.
Właściwości i zastosowania farb ftalowych
Powłoka alkidowa dobrze przylega do wielu podłoży, jest odporna na typową wilgoć atmosferyczną i może pracować razem z materiałem. Elastyczność ma znaczenie zwłaszcza przy drewnie, które pod wpływem zmian temperatury i wilgotności nieznacznie zmienia wymiary. Farba nadaje się do wnętrz oraz do zastosowań zewnętrznych, jeśli konkretny produkt ma takie przeznaczenie.
Najczęściej wykorzystuje się ją do malowania:
- Metalu – ogrodzeń, balustrad, poręczy, bram i elementów małej architektury.
- Drewna – altan, pergoli, mebli ogrodowych, paneli i innych elementów narażonych na wilgoć.
- Betonu – między innymi słupków ogrodzeniowych oraz wybranych powierzchni wskazanych przez producenta.
- Podłoży wewnętrznych – lamperii, mebli, płyt drewnopochodnych i elementów metalowych.
Na drewnie farba ftalowa tworzy kryjącą powłokę, więc zakrywa naturalny rysunek słojów. Jeżeli celem jest zachowanie widocznej struktury drewna, lepszym rozwiązaniem może być impregnat lub lakier przeznaczony do tego zastosowania. Szczegółowe informacje o przyczepności, rodzaju podłoża i odporności zawsze należy sprawdzić w karcie technicznej konkretnej emalii.
Farba ftalowa – zalety i ograniczenia
Ten rodzaj emalii dobrze sprawdza się tam, gdzie liczy się trwała, dekoracyjna powłoka i odporność na warunki atmosferyczne. Nie jest jednak uniwersalna. Środowisko zasadowe, świeży tynk, niektóre metale oraz stały kontakt z wodą mogą pogorszyć przyczepność albo trwałość wymalowania.
| Cecha | Zalety | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Trwałość powłoki | Dobra odporność na wilgoć, deszcz, ścieranie i typowe uszkodzenia mechaniczne. | Powłoka może z czasem tracić połysk i kredować. |
| Aplikacja | Dobra rozlewność, łatwe rozprowadzanie i możliwość nakładania pędzlem lub wałkiem. | Zbyt gruba warstwa schnie nierównomiernie i wydłuża czas oczekiwania. |
| Czas schnięcia | Po wyschnięciu tworzy gładką i odporną warstwę. | W typowych warunkach kolejną warstwę często nakłada się dopiero po około 24 godzinach. Niska temperatura i wysoka wilgotność wydłużają ten czas. |
| Zapach i skład | Rozpuszczalnik pozwala uzyskać trwałą emalię o dobrym kryciu. | Intensywny zapach wymaga wentylacji, a podczas pracy należy ograniczyć kontakt ze skórą i wdychanie oparów. |
| Kompatybilność | Może być stosowana na wielu powierzchniach, między innymi na drewnie, metalu i betonie. | Nie nadaje się do świeżych tynków i zwykle nie jest przeznaczona do powierzchni ocynkowanych. Nie stosuje się jej także na elementach stale zanurzonych w wodzie. |
Świeży tynk ma zasadowy odczyn. W kontakcie z takim podłożem spoiwo alkidowe może ulec zmydleniu, co prowadzi do pogorszenia przyczepności i trwałości powłoki. Powierzchnie ocynkowane również wymagają osobnego systemu przygotowania i produktu przeznaczonego do tego metalu, dlatego zwykła emalia ftalowa nie powinna być nakładana na nie bez sprawdzenia zaleceń producenta.
Jak malować farbą ftalową?
Trwałość powłoki zależy w dużej mierze od przygotowania podłoża. Powierzchnia musi być sucha, czysta, odtłuszczona i pozbawiona luźnych fragmentów starej farby. Przy metalu trzeba usunąć rdzę, a przy betonie także pył, zabrudzenia i słabo związane warstwy.
Ogólny schemat prac wygląda następująco:
- Przygotuj podłoże – usuń kurz, brud, tłuszcz, naloty organiczne, rdzę oraz łuszczące się powłoki. Następnie zmatów dobrze przyczepną starą farbę i odpyl powierzchnię.
- Odtłuść powierzchnię – użyj preparatu przeznaczonego do danego materiału albo środka wskazanego w karcie technicznej. Po czyszczeniu podłoże powinno całkowicie wyschnąć.
- Zastosuj grunt – przy nowym drewnie, stali lub betonie dobierz podkład do rodzaju podłoża. Na stali grunt antykorozyjny poprawia przyczepność i ogranicza ryzyko ponownego pojawienia się rdzy.
- Wymieszaj emalię – przed użyciem dokładnie połącz składniki osiadłe na dnie opakowania. Rozcieńczaj farbę tylko wtedy, gdy wymaga tego jej konsystencja, i używaj wyłącznie zalecanego rozcieńczalnika.
- Nałóż cienkie warstwy – użyj pędzla, wałka odpornego na rozpuszczalniki albo metody wskazanej przez producenta. Nie nakładaj zbyt dużej ilości farby i zachowaj przerwę przewidzianą na wyschnięcie poprzedniej warstwy.
Malowanie należy prowadzić w warunkach określonych w karcie technicznej. Deszcz, wysoka wilgotność, niska temperatura lub bezpośrednie, intensywne nasłonecznienie mogą zmienić tempo schnięcia i wygląd powłoki. Przy pracy w pomieszczeniu zapewnij sprawną wentylację, a po zakończeniu umyj narzędzia odpowiednim rozcieńczalnikiem.
Farba ftalowa będzie dobrym wyborem do ogrodzenia, balustrady, drewnianej altany czy wybranych powierzchni betonowych, gdy potrzebujesz kryjącej i odpornej powłoki. Nie stosuj jej jednak na świeży tynk, ocynk ani podłoże stale zanurzone w wodzie. W każdym przypadku ostateczne zastosowanie powinno wynikać z karty technicznej konkretnego produktu.
