Urwaną śrubę najłatwiej usunąć wtedy, gdy najpierw oceniasz, ile jej wystaje. Fragment ponad powierzchnią można chwycić szczypcami albo kluczem, a śrubę urwaną równo z materiałem trzeba naciąć, rozwiercić lub usunąć wykrętakiem. Przed próbą siłową zastosuj preparat penetrujący i pracuj bez szarpania, aby nie uszkodzić gwintu.
Jak dobrać metodę do stanu śruby?
Najmniej inwazyjna metoda zależy od dostępu do urwanego fragmentu. Im głębiej znajduje się śruba, tym większa precyzja jest potrzebna, szczególnie podczas wiercenia.
| Stan śruby | Metoda | Trudność |
|---|---|---|
| Fragment wystaje ponad powierzchnię | Szczypce, klucz samozaciskowy, klucz płaski | Niska |
| Śruba jest urwana równo z powierzchnią | Nacięcie rowka lub wykrętak | Średnia |
| Śruba znajduje się głęboko albo jest silnie zapieczona | Spawanie nakrętki lub rozwiercanie | Wysoka |
Jak usunąć śrubę, która wystaje?
To najlepsza sytuacja, ponieważ możesz wykorzystać istniejący fragment do uzyskania mocnego chwytu. Oczyść okolice śruby z rdzy i zabrudzeń, a następnie nanieś preparat penetrujący, na przykład WD-40. Przy mocno zardzewiałym połączeniu odczekaj kilkanaście minut lub tyle, ile zaleca producent środka. Alternatywą może być nafta, która również potrzebuje czasu, aby dotrzeć w szczeliny.
Najlepszy chwyt zwykle zapewnia klucz samozaciskowy. Zaciśnij go na wystającym trzpieniu i spróbuj najpierw delikatnie poruszyć śrubę w obie strony. Dopiero gdy puści, prowadź ją w kierunku wykręcania. Możesz użyć także szczypiec typu „żabka”, ale nie ściskaj narzędzia pod kątem, ponieważ łatwiej wtedy ześlizguje się z metalu.
Jeśli fragment ma dwa dostępne boki, możesz spiłować je pilnikiem tak, aby powstały płaskie powierzchnie pod klucz. Gdy śruba wystaje niewiele, przydatne bywa przyspawanie nakrętki do pozostałego trzpienia. Po ostygnięciu nakrętki można spróbować wykręcić całość kluczem, ale spawanie wymaga zabezpieczenia otoczenia przed wysoką temperaturą.
Inną opcją jest nacięcie rowka brzeszczotem lub cienką tarczą. Powstałe zagłębienie powinno pasować do płaskiego śrubokręta. Narzędzie ustaw prostopadle do śruby i mocno dociśnij, aby nie zniszczyć krawędzi nacięcia.
Jak użyć wykrętaka do urwanej śruby?
Wykrętak sprawdza się wtedy, gdy nie ma wystarczającego fragmentu do chwycenia. Jego końcówka pracuje w otworze wykonanym w śrubie, a lewy gwint pomaga obrócić urwany element podczas wkręcania narzędzia.
Pracuj ręcznie lub na niskich obrotach. Zbyt szybkie wiercenie może rozgrzać materiał i powiększyć uszkodzenia. Kolejne czynności wykonaj w tej kolejności:
- Punktowanie środka – przyłóż punktak możliwie dokładnie w centralnym miejscu urwanej śruby i wykonaj wyraźne zagłębienie.
- Wiercenie otworu prowadzącego – użyj wiertła do metalu o rozmiarze zgodnym z instrukcją zestawu. Wiertło prowadź prostopadle do powierzchni.
- Wprowadzenie wykrętaka – umieść go w otworze i wkręcaj przeciwnie do kierunku odkręcania śruby.
- Wykręcanie bez szarpania – gdy narzędzie zacznie obracać śrubę, kontynuuj powoli. Jeśli opór gwałtownie wzrośnie, przerwij pracę.
Największym błędem jest użycie nadmiernej siły. Złamany wykrętak pozostawiony wewnątrz śruby jest bardzo trudny do usunięcia, ponieważ wykonuje się go z twardego materiału. Nie zwiększaj momentu za pomocą długiej rury ani mocnego uderzania młotkiem. Jeśli wykrętak nie chwyta, wyjmij go i sprawdź średnicę otworu oraz jego położenie.
Co zrobić, gdy śruba jest głęboko osadzona?
Przy głęboko urwanej śrubie dostęp szczypcami jest niemożliwy. Jeśli wokół znajduje się metal i można bezpiecznie użyć spawarki, dobrym rozwiązaniem jest przyspawanie nakrętki do pozostałego fragmentu. Spaw powinien połączyć nakrętkę ze śrubą, a po ostygnięciu można spróbować odkręcić ją kluczem.
Gdy spawanie nie wchodzi w grę, pozostaje rozwiercanie. To metoda ostateczna, ponieważ łatwo uszkodzić ścianki otworu i znajdujący się w nich gwint. Zamocuj element stabilnie, zaznacz środek punktakiem i prowadź wiertło dokładnie osiowo. Po usunięciu resztek śruby oczyść otwór przed włożeniem nowego elementu.
Jeżeli śruba znajduje się w drogim, delikatnym albo trudno dostępnym podzespole, lepiej zlecić rozwiercanie warsztatowi. Koszt takiej usługi może być niższy niż naprawa uszkodzonego gwintu lub wymiana całego elementu.
Na co uważać podczas pracy?
Największe ryzyko pojawia się przy próbie szybkiego odkręcania oraz podczas wiercenia. Przed rozpoczęciem pracy zwróć uwagę na następujące zasady:
- Pokryj zapieczoną śrubę preparatem penetrującym lub naftą i pozwól środkowi wniknąć w szczeliny.
- Zabezpiecz powierzchnię wokół miejsca pracy przed wiertłem, tarczą, iskrami i wysoką temperaturą.
- Punktuj środek śruby przed wierceniem, aby nie naruszyć gwintu w elemencie głównym.
- Stosuj umiarkowaną siłę i nie szarp kluczem ani wykrętakiem.
- Przy pracy z elektronarzędziem używaj niskich obrotów i kontroluj kierunek wiercenia.
Najbezpieczniej zaczynać od metody, która nie niszczy otoczenia: preparat penetrujący i chwyt szczypcami lub kluczem. Dopiero gdy śruba nie wystaje albo stawia zbyt duży opór, przejdź do nacinania, wykrętaka, spawania lub rozwiercania.
