Przewód miedziany 2×1,5 mm² przyjmuje się zwykle do obciążenia długotrwałego 16 A, co odpowiada około 3,3–3,6 kW przy napięciu 230 V. Nie jest to jednak uniwersalna wartość dla każdych warunków. Rzeczywista obciążalność zależy między innymi od sposobu ułożenia, temperatury, długości przewodu i typu kabla.
Przewód 2×1,5 mm² – jakie obciążenie wytrzyma?
Obciążalność prądowa, oznaczana jako Idd, określa prąd, który może płynąć przez przewód przez dłuższy czas bez nadmiernego nagrzewania żył. Dla miedzianego przewodu o przekroju 1,5 mm² punktem odniesienia jest najczęściej 16 A.
Prąd i moc nie oznaczają tego samego. Prąd podaje się w amperach, a moc w watach lub kilowatach. Przy napięciu 230 V prąd 16 A daje teoretycznie około 3,68 kW dla odbiornika o współczynniku mocy równym 1. W praktyce przy niektórych urządzeniach przyjmuje się niższą wartość, około 3,3 kW, ponieważ znaczenie ma także charakter obciążenia.
Wartość 16 A należy traktować jako górną wartość odniesienia dla właściwie dobranego przewodu i korzystnych warunków pracy, a nie jako gwarancję bezpiecznej pracy w każdej instalacji.
Od czego zależy obciążalność przewodu?
Przewód wydziela ciepło podczas przepływu prądu. Jeżeli jest ułożony tak, że ciepło nie może się skutecznie rozproszyć, jego dopuszczalna obciążalność spada. Znaczenie ma też temperatura otoczenia. Przy temperaturze wyższej niż około 25–30°C trzeba uwzględnić współczynniki korekcyjne.
Poniższe wartości mają charakter orientacyjny. Dokładny dobór wymaga sprawdzenia typu przewodu, sposobu montażu i warunków wskazanych w dokumentacji technicznej oraz zasadach wynikających z PN-IEC 60364-5-523.
| Warunki ułożenia | Orientacyjny maksymalny prąd | Wpływ na chłodzenie |
|---|---|---|
| Swobodnie w powietrzu | około 16 A | Najlepsze odprowadzanie ciepła |
| W kanale lub peszlu | zwykle do 16 A, po uwzględnieniu warunków | Chłodzenie ograniczone przez osłonę |
| W tynku lub w ścianie | często przyjmuje się 10–16 A | Gorsze oddawanie ciepła, zależne od konstrukcji przegrody |
Długość przewodu nie zmienia bezpośrednio obciążalności cieplnej żyły, ale wpływa na spadek napięcia. Przy długim odcinku urządzenie może otrzymywać zbyt niskie napięcie, a przewód może wydzielać więcej ciepła. Dlatego sama informacja „1,5 mm²” nie wystarcza do oceny całego obwodu.
Znaczenie ma również rodzaj przewodu. H05VV-F, znany jako OMY, to giętki przewód w izolacji i powłoce PVC przeznaczony głównie do lekkich zastosowań wewnątrz suchych pomieszczeń. H05RR-F ma izolację i powłokę gumową, dlatego stosuje się go między innymi jako przewód zasilający urządzenia ruchome i elektronarzędzia. Oznaczenie kabla nie zastępuje jednak sprawdzenia jego karty katalogowej.
Brak żyły ochronnej PE – ważne ograniczenie
Przewód 2×1,5 mm² ma tylko dwie żyły robocze i nie ma żółto-zielonej żyły ochronnej PE. Z tego powodu nie nadaje się do zasilania urządzeń, które wymagają połączenia ochronnego, czyli najczęściej urządzeń klasy ochronności I z metalową obudową.
Podłączenie takiego urządzenia przewodem dwużyłowym może spowodować, że w razie uszkodzenia izolacji napięcie pojawi się na obudowie. Bez przewodu ochronnego i prawidłowo działającego zabezpieczenia stwarza to ryzyko porażenia prądem.
Nie należy więc oceniać przewodu wyłącznie po jego przekroju. Dla odbiornika wymagającego uziemienia potrzebny jest przewód z żyłą ochronną, na przykład w układzie 3-żyłowym. Dotyczy to także wielu urządzeń gospodarstwa domowego. Przewód 2×1,5 mm² można stosować tylko tam, gdzie konstrukcja urządzenia i sposób ochrony nie wymagają PE.
Jak dobrać zabezpieczenie?
Zabezpieczenie nadprądowe dobiera się do najsłabszego elementu obwodu, a nie tylko do mocy podłączonego urządzenia. Dla przewodu 2×1,5 mm² spotyka się zabezpieczenia 10 A lub 16 A, lecz wybór zależy od sposobu ułożenia, długości, temperatury, innych przewodów znajdujących się w tej samej trasie oraz parametrów całego obwodu.
Przy doborze zabezpieczenia trzeba zwrócić uwagę na następujące kwestie:
- Przekrój żył musi odpowiadać przewidywanemu obciążeniu.
- Zabezpieczenie nie może dopuszczać do przeciążenia przewodu.
- Długi odcinek wymaga sprawdzenia spadku napięcia.
- Urządzenie wymagające ochrony PE nie może być zasilane przewodem dwużyłowym.
Instalacje stałe w budynkach oraz obwody o większej mocy powinien sprawdzić elektryk. Samo zastosowanie wyłącznika 16 A nie potwierdza, że cały obwód jest bezpieczny.
W skrócie: 16 A to typowy punkt odniesienia dla miedzianego przewodu 2×1,5 mm², ale ostateczna wartość zależy od warunków ułożenia. Jeszcze ważniejsze jest to, że przewód dwużyłowy nie zastępuje przewodu z żyłą ochronną PE.
Artykuł dotyczy informacji technicznych i nie zastępuje oględzin ani pomiarów wykonanych przez uprawnionego elektryka. Prace przy instalacji elektrycznej mogą stwarzać zagrożenie porażeniem lub pożarem.
