Od 12 października 2024 r. w terminologii elektroinstalacyjnej należy stosować określenie „kabel” zamiast „przewód”, gdy chodzi o wyrób, którego angielskim odpowiednikiem jest cable. Zmianę wprowadza norma PN-IEC 60050-461:2024-09, powiązana z Międzynarodowym Słownikiem Terminologicznym Elektryki IEV. Nie oznacza to jednak, że słowo „przewód” zniknęło z języka polskiego.
Co zmieniła norma PN-IEC 60050-461:2024-09?
W polskiej elektrotechnice przez lata używano zamiennie słów „przewód” i „kabel”. W dokumentacji technicznej, katalogach oraz zamówieniach mogło to prowadzić do niejednoznaczności, ponieważ te same wyroby opisywano różnymi nazwami. Norma PN-IEC 60050-461:2024-09 porządkuje tę kwestię. W przypadku produktów elektroinstalacyjnych odpowiadających angielskiemu terminowi cable właściwą nazwą jest „kabel”.
Zmiana wynika z dostosowania polskiego nazewnictwa do IEV oraz terminologii stosowanej w innych językach europejskich. W języku angielskim funkcjonuje przede wszystkim termin cable, a w niemieckim Kabel. Nie występuje tam taki sam dualizm jak w dotychczasowej polskiej praktyce.
Jednoznaczność ma znaczenie także przy tłumaczeniu norm i dokumentacji. Systemy wspomagające przekład, w tym PKN Trados, wymagają stałego przypisania terminu do określonego pojęcia. Dzięki temu opisy produktów, specyfikacje i wymagania techniczne są łatwiejsze do porównania w obrocie międzynarodowym. Jest to proces ewolucyjny, dlatego w starszych normach i materiałach branżowych można jeszcze spotkać wcześniejsze nazwy.
Przewód czy kabel – jakie nazwy są teraz stosowane?
Najważniejsze zmiany dotyczą nazw wyrobów elektroinstalacyjnych. Poniższe zestawienie pokazuje, jak zastępować wcześniejsze określenia w nowych dokumentach technicznych i handlowych:
| Stara nazwa | Nowa, poprawna nazwa |
|---|---|
| przewód izolowany | kabel izolowany |
| przewód giętki | kabel giętki |
| sznur | kabel elastyczny |
| przewód napowietrzny izolowany | kabel napowietrzny |
| przewód grzejny | kabel grzejny |
| przewód pomiarowy | kabel pomiarowy |
| przewód zapłonowy | kabel zapłonowy |
| przewód kompensacyjny | kabel kompensacyjny |
| przewód przyłączeniowy | kabel przyłączeniowy |
W praktyce nową terminologię należy stosować między innymi w projektach, kosztorysach, specyfikacjach ofertowych, dokumentacji przetargowej, kartach katalogowych, opisach sklepów oraz na etykietach produktów.
Gdzie termin „przewód” nadal pozostaje poprawny?
„Przewód” nie został usunięty z języka polskiego ani całkowicie zakazany w elektrotechnice. Nadal występuje wtedy, gdy w terminologii źródłowej użyto słów takich jak conductor lub lead, a nie cable. W takim znaczeniu określa element przewodzący albo połączenie, a nie konkretny produkt kablowy.
Do przypadków, w których nazwa „przewód” nadal ma uzasadnienie, należą:
- przewód uziemiający jako odpowiednik angielskiego earth conductor lub ground conductor
- przewód połączeniowy ekranów jako odpowiednik shield bonding lead
- przewód uziemiający ciągły równoległy jako odpowiednik parallel earth continuity conductor
- przewody wodociągowe, wentylacyjne i kominowe stosowane w terminologii budowlanej
Decydujące znaczenie ma więc kontekst. Jeśli mowa o wyrobie elektroinstalacyjnym, który w języku angielskim nazywa się cable, należy użyć słowa „kabel”. Jeśli chodzi o element przewodzący albo produkt z innej dziedziny budownictwa, „przewód” nadal może być właściwym określeniem.
Co zmiana oznacza dla dokumentacji i codziennej pracy?
Projektanci, producenci, dystrybutorzy i wykonawcy powinni stosować nowe nazewnictwo przede wszystkim w nowych opracowaniach. Dotyczy to opisów technicznych, katalogów, ofert, oznaczeń produktów, deklaracji oraz dokumentacji przetargowej. Pozwala to zachować zgodność z aktualną terminologią i ograniczyć ryzyko nieporozumień przy zamawianiu materiałów.
Starsze katalogi, normy i bazy produktowe nie znikną natychmiast. Ich aktualizacja odbywa się stopniowo, dlatego przez pewien czas można spotkać oba określenia. W dokumentach tworzonych obecnie priorytetem powinno być jednak słowo „kabel”, gdy opis dotyczy wyrobu elektroinstalacyjnego.
Najkrócej: w nowej dokumentacji technicznej produkt elektryczny określaj jako „kabel”, ale zachowaj termin „przewód” tam, gdzie oznacza on element przewodzący albo wyrób z innej branży.
