Rura 1/2 cala ma zwykle 21,3 mm średnicy zewnętrznej, a nie 12,7 mm. Oznaczenie calowe jest nominalne i odnosi się do historycznego rozmiaru przyłącza lub gwintu. Przy doborze złączki liczy się rzeczywista średnica zewnętrzna rury, czyli OD.
Rura calowa – ile mm ma średnica?
Proste przeliczenie 1 cal = 25,4 mm nie działa dla nominalnych rozmiarów rur stalowych. Wartość 12,7 mm wynikałaby z przeliczenia połowy cala, ale nie oznacza średnicy zewnętrznej popularnej rury 1/2″. Ten rozmiar odpowiada najczęściej oznaczeniu DN15, a jego średnica zewnętrzna według typowych wymiarów ISO/EN wynosi 21,3 mm.
Poniższa tabela pokazuje najczęściej spotykane odpowiedniki dla rur stalowych. Podane wymiary zewnętrzne odnoszą się do standardowych wartości stosowanych m.in. w zestawieniach ISO 4200 i EN 10220.
Tabela przeliczeniowa rur calowych na DN i mm
| Rozmiar nominalny | DN | Średnica zewnętrzna OD |
|---|---|---|
| 1/8″ | DN6 | 10,2 mm |
| 1/4″ | DN8 | 13,5 mm |
| 3/8″ | DN10 | 17,2 mm |
| 1/2″ | DN15 | 21,3 mm |
| 3/4″ | DN20 | 26,9 mm |
| 1″ | DN25 | 33,7 mm |
| 1 1/4″ | DN32 | 42,4 mm |
| 1 1/2″ | DN40 | 48,3 mm |
| 2″ | DN50 | 60,3 mm |
| 3″ | DN80 | 88,9 mm |
| 4″ | DN100 | 114,3 mm |
Co oznaczają DN, OD i rozmiar calowy?
Te trzy oznaczenia opisują różne informacje. Ich rozróżnienie ma znaczenie przy zakupie rur, złączek, obejm i uszczelnień:
- Rozmiar calowy jest nominalną nazwą przyłącza lub gwintu, na przykład 1/2″, 3/4″ albo 1″. Nie należy traktować go jako bezpośredniej średnicy zewnętrznej w milimetrach.
- DN, czyli Diameter Nominal, to umowna wartość służąca do identyfikacji rozmiaru rur i armatury. DN15 odpowiada zwykle 1/2″, DN20 – 3/4″, a DN25 – 1″.
- OD, czyli Outside Diameter, oznacza rzeczywistą średnicę zewnętrzną rury mierzoną w milimetrach. To właśnie ten wymiar jest potrzebny przy dopasowaniu wielu złączek i obejm.
- ID oznacza średnicę wewnętrzną. Zależy od średnicy zewnętrznej oraz grubości ścianki, dlatego może różnić się między rurami o tym samym DN.
Rury miedziane, PEX i z tworzyw sztucznych często opisuje się przede wszystkim rzeczywistą średnicą zewnętrzną, na przykład 15 mm, 22 mm, 32 mm albo 50 mm. Takich wymiarów nie należy bezpośrednio utożsamiać z tabelą rur stalowych calowych.
Na co uważać przy zakupie?
Nie kupuj złączki wyłącznie na podstawie oznaczenia calowego. Przed zamówieniem sprawdź w dokumentacji producenta materiał rury, normę wykonania oraz średnicę zewnętrzną OD. Dla rur stalowych stosuje się między innymi odniesienia ISO/EN, natomiast produkty według systemu amerykańskiego NPS i ASTM mogą mieć nieco inne wartości.
Różnica między standardami może być niewielka, ale wystarczy, aby element nie pasował podczas montażu. Przy połączeniach gwintowanych sprawdź także, czy chodzi o właściwy standard gwintu, na przykład BSP zgodny z ISO 7 lub EN 10226. Sam zapis 1/2″ nie określa wszystkich parametrów potrzebnych do prawidłowego doboru części.
